Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն

 «Մեդիալաբի» հարցերին պատասխանում է ՀՀԿ Գերագույն մարմնի անդամ Էդուարդ Շարմազանովը 

– Պարո՛ն Շարմազանով, նախընտրական գործընթացներն արդեն մեկնարկել են Հայաստանում, ու այդ համատեքստում իշխող խմբակցության պատգամավոր Վահագն Ալեքսանյանը ընդդիմությանը վստահեցնում է, որ «Գյումրի երկրորդ սցենար չեն տեսնելու» այս ընտրությունների վերջնարդյունքում: Նախ՝ ինչպե՞ս եք գնահատում ընդդիմության՝ այս փուլում արվող քայլերը :

– Ձեր նշած անձի գնահատականներին չեմ ուզում անդրադառնալ, որովհետև ես նրա հետ բանավեճ չունեմ, իմ բանավեճը իր ղեկավարի հետ է, բայց պարզ է, որ Նիկոլ Փաշինյանն ինչ ասի, այն էլ իրենք կրկնելու են: Թե ինչ կլինի, ինչպես ասում են՝ կապրենք կտեսնենք, բայց ակնհայտ է մի բան. Նիկոլ Փաշինյանի վերարտադրությունը Հայաստանի Երրորդ հանրապետության կործանումն է լինելու: 

Այս մարդիկ փաստացի կործանել են ողջ Երրորդ հանրապետության հիմքերը՝ գաղափարական, բովանդակային, Անկախության հռչակագրի դեմ են դուրս եկել, Ղարաբաղյան շարժումը զրոյացրել են, Արցախը ճանաչել են Ադրբեջանի կազմում, փաստացի հրաժարվել են Ցեղասպանության դատապարտումից, իրականացնում են թուրք-ադրբեջանական նարատիվների քաղաքականություն, փաստացի Հայաստանը տանում են թուրքական վիլայեթացում, բնականաբար, ունեն նաև հովանավորներ: 

Ե՛վ Թուրքիան, և՛ Ադրբեջանը, նաև Արևմուտքը ցանկանում են նրա վերարտադրությունը, հայ ժողովուրդն ինքը պետք է ապացուցի՝ ուզո՞ւմ է ազգային պետություն ունենալ կամ այն վերականգնել, թե՞ Հայաստանը դարձնել թուրքական հինգերորդ անիվ: 

Ինչ վերաբերում է ընտրությունների նախընտրական փուլին, ես կարծում եմ, որ ոչ միայն նախընտրական և ընտրական քարոզարշավներն են կարևոր, այլ նաև, մի մոռացեք, որ կա նաև օրենսդրական երկրորդ գործընթացը, որն իմփիչմենթն է։ Ես չեմ բացառում, որ գարնանը ընդդիմությունը կարող է նաև իմփիչմենթի գործընթացն ակտիվացնել, որովհետև այն չի խանգարում ընտրական պրոցեսին, դրանք զուգահեռ գործընթացներ են: Ես շատ կցանկանայի, որ ընդդիմադիր ուժերը գիտակցեին, որ իմփիչմենթի հնարավորությունը սպառված չէ, ու կարելի է օգտագործել այդ գործիքը՝ առնվազն ճնշում բանեցնել այս իշխանության վրա, փորձել հասարակական ճնշում գեներացնել: 

Իշխանափոխության օրենքով սահմանված երեք ձև կա՝ վարչապետի հրաժարականը, ինչը ես գործնականում հնարավոր չեմ համարում, երկրորդ՝ ընտրություններ, երրորդ՝ իմփիչմենթ, ես կարծում եմ, որ գոնե վերջին երկու գործիքակազմը պետք է օգտագործել: 

– Գործող Սահմանադրության վերաբերյալ հաճախ են մեղադրում ձեր քաղաքական թիմին թե՛ ընդդիմությունից, թե՛ քաղհասարակությունից, նշելով, որ Սերժ Սարգսյանի հագով կարած Սահմանադրությունն է, որ այսքան լայն հնարավորություն է տալիս գործող իշխանությանը, որ սուպերվարչապետական համակարգը Նիկոլ Փաշինյանին ևս ձեռնտու է, դրա համար էլ չփոխեց կառավարման համակարգի մոդելը: Ինչպե՞ս կարձագանքեք այս քննադատություններին:

– Ես մշտապես ասել եմ, որ նման մեկնաբանությունները կա՛մ տգիտություն են, կա՛մ փաստերի մտադրված խեղաթյուրում: Ի՞նչ է նշանակում՝ Սերժ Սարգսյանը իր հագով է կարել Սահմանադրությունը: Մեկ անգամ չէ, որ ասվել է, որ խորհրդարանական համակարգն ավելի ժողովրդավարական է, քան նախագահականը: Այլ բան է, որ Նիկոլ Փաշինյանը աղավաղել է խորհրդարանական համակարգի էությունը, ինչ ուզում անում է, իսկ սրա համար Սահմանադրությունը մեղավոր չէ: Սահմանադրության մեջ գրված է, որ պետք է դատարանները շրջափակե՞ն, որ պետք է անմեղության կանխավարկածը մի կո՞ղմ դնեն, որ Անկախության հռչակագրից հրաժարվե՞ն, որ Եկեղեցու վրա հարձակվե՞ն, որ SMS-ով ԲԴԽ նախագահ հեռացնե՞ն: 

Փաշինյանի թիմն այսօր գործող Սահմանադրության դեմ է: Այս իրավիճակի համար Սահմանադրությունը մեղավոր չէ, այլ այն անձը, որը զբաղեցնում է վարչապետի պաշտոնը, որը թքած ունի Սահմանադրության ու օրենքների վրա, հետևաբար ի՞նչ կապ ունի այստեղ Սահմանադրությունը, Նիկոլ Փաշինյանը պահո՞ւմ է Սահմանադրությամբ ամրագրված կետերը: 

Հիմարություն է այդ կարգի խոսակցությունը, այդքան պրիմիտիվ պետք չէ լինել: Ցավը գիտե՞ք որն է, շատ մարդիկ, որոնք այսօր նման բան են ասում, ժամանակին կողմ են եղել այդ ամենին, ամոթ է: Սերժ Սարգսյանը եղել է ՀՀԿ-ի ու ՀՅԴ-ի միասնական թեկնածուն ու գալիս էր երրորդ ժամկետ, որ այս օրը չընկնեիք, որ Արցախ չկորցնեիք, որ Եկեղեցու վրա չհարձակվեին, որ ազգային արժեքները պահեիք: Ասել, որ Սահմանադրությունը փոխել ենք, որ Սերժ Սարգսյանը երրորդ ժամկետ գնա, կատարյալ հիմարություն է: Այսօր Նիկոլ Փաշինյանի ռեժիմը չի պահում ՀՀ Սահմանադրության որևէ նորմ, ինչի՞ մասին է խոսքը: Խնդիրը ոչ թե Սահմանադրության վատ լինելն է, այլ այն, որ այսօր ՀՀ-ում Սահմանադրություն չի գործում, գործադիր իշխանությունն ու իր խմբակը ուզուրպացրել են իշխանությունը: Արմեն Աշոտյանը նախօրեին շատ ճիշտ ասաց՝ Հայաստանում չկա իշխանություն, կա փաստացի օկուպացիոն ռեժիմ: 

– Ձեր խոսքից կարո՞ղ ենք ենթադրել, որ «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունը առաջիկայում մտադրություն ունի կրկին հանդես գալ վարչապետին անվստահություն հայտնելու գործընթացով:

– «Պատիվ ունեմ» չկա, կա Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն՝ ՀՀԿ, փաստացի չկա «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունը, անունն է ուղղակի մնացել, որովհետև «ԱԺ կանոնակարգ» օրենքի համաձայն՝ իրավունք չկա փոփոխություններ կատարել: Փաստացի «Հայրենիք» կուսակցությունը տարիներ առաջ դուրս է եկել դաշինքից, հիմա փաստացի Հանրապետական կուսակցությունն է խորհրդարանում: Ես մի բան կարող եմ ասել, որ Հանրապետական կուսակցության զինանոցում իմփիչմենթի գործիքը սպառված չէ, ու ես կարծում եմ, որ կարելի է ակտիվացնել այդ գործընթացը, որովհետև, կրկնում եմ՝ իշխանափոխության այլ ճանապարհ, քան ընտրությունն է կամ իմփիչմենթը, չկա:

– Իսկ այդ ճանապարհներն արդյունավետ օգտագործելու համար ընդդիմությունն ի՞նչ պետք է անի:

– Հավակնություն չունեմ ամբողջ ընդդիմության փոխարեն պատասխանելու, ես իմ փոխարեն կարող եմ ասել. պետք է առաջնորդվել մեկ գաղափարով՝ իշխանափոխության: Պետք է մի կողմ դնել անձնական, միջկուսակցական տարաձայնությունները՝ այս փուլում գլխավոր նպատակին հասնելու համար, կրկնում եմ, այդ ամեն ինչը պետք է լինի Սահմանադրության ու օրենքների համաձայն, և Սահմանադրությունն ու օրենքները այդ երկու գործիքը տալիս են: 

Շատերը փորձում են հակադրության մեջ դնել իմփիչմենթն ու ընտրությունները, պետք չէ դրանք հակադրել, դրանք միմյանց փոխլրացնող գործիքներ են: Իմփիչմենթը ընտրություններին վնաս չէ, դրանք պետք է զուգորդվեն, բայց դա միայն Հանրապետականով չի լինելու: Ընդդիմադիր ուժերի մոտ էլ այդ գիտակցումը պետք է լինի, որ այդ գործիքն ավելի արդյունավետ է լինելու:

– Հիմա կա՞ այդ գիտակցումը:

-Կուզեի ավելի լավատես լինել, կապրենք կտեսնենք, համենայնդեպս, ես Հայաստանի քաղաքական դաշտում տեսնում եմ բավարար թվով և՛ քաղաքական ուժեր, և՛ քաղաքական գործիչներ, և՛ ազգային ուժեր, որոնք գործնականում իսկապես մտահոգված են մեր երկրի հնարավոր վիլայեթացման վտանգով ու պատրաստ են մի կողմ դնել իրենց անձնական ամբիցիաները, միջկուսակցական տարաձայնությունները ու առաջնորդվել դրանով: Ես գուշակ չեմ, որ գուշակություններ անեմ, բայց շատ կուզեի, որ իմ օրինակով ու մեր կուսակցությունն էլ կփորձի այդպես վարվել՝ վերմակը ոչ թե իր կողմը քաշել, այլ այս փուլում հասնել ընդհանուր ազգային նպատակին: 

– Պարո՛ն Շարմազանով, կուսակցությունը դեռ ընտրություններին մասնակցելու վերաբերյալ վերջնական որոշում չունի՞:

– Ո՛չ միջանկյալ որոշում ունենք, ո՛չ էլ վերջնական, քննարկումները շարունակվում են, երբ կլինի վերջնական որոշում, կտեղեկացնենք: 

Քրիստինե Աղաբեկյան

MediaLab.am